GST ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ବଜାର ନିରୀକ୍ଷଣ
ଭାରତରେ GST (ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସେବା କର) ନିୟମରେ ଆସିଥିବା ବଡ଼ ସଂସ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପରେ ବଜାରରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ସରକାର ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ସଂସ୍କାରର ଲାଭ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚୁ। ଏଥିପାଇଁ GST ଅଧିକାରୀମାନେ ବଜାର ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖିଛନ୍ତି। ଉଭୟ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟର GST ବିଭାଗର କ୍ଷେତ୍ର ଅଧିକାରୀମାନେ ବଜାରରେ ଅଚାନକ ଚଢ଼ଉ କରିବେ।
ଯେଉଁ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକର ଦାମ୍ GST କମିବା ପରେ ଶସ୍ତା ହେବାର ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବ। ଯଦି ଦୋକାନୀମାନେ ଦାମ୍ କମାଇ ନଥିବେ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ। GST ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ୫୪ଟି ଜିନିଷର ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ରୋଷେଇ ଘର ବାସନକୁସନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରସାଧନ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ଜିନିଷ ସାମିଲ ଅଛି।
ଅନେକ କମ୍ପାନୀ GST ର ଲାଭ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିସାରିଛନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ରେଳ ଏହାର ୫୦୦ ML ରେଳ ନୀର୍ ପାଣି ବୋତଲର ଦାମ୍କୁ ୧୦ ଟଙ୍କାରୁ ୯ ଟଙ୍କାକୁ ହ୍ରାସ କରିଛି। ସେହିପରି, ଅମୁଲ ମଧ୍ୟ ଏହାର ୭୦୦ରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦ ଯଥା ଘିଅ, ଲହୁଣି, ଆଇସ୍କ୍ରିମ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଗ୍ଧଜାତ ଜିନିଷର ଦାମ୍ ହ୍ରାସ କରିଛି। ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ଅମୁଲର ଏକ ଲିଟର ଘିଅର ମୂଲ୍ୟ ୪୦ ଟଙ୍କା କମ୍ ହୋଇଛି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମଦର ଡେରି ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ପାଦର ଦର ହ୍ରାସ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା, ଯାହା ୨ ଟଙ୍କାରୁ ୩୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ହୋଇଛି।
ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନଗଦ ସଙ୍କଟ
ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପ୍ରତି ଏକ ବଡ଼ ନଗଦ ଅଭାବ (cash crunch) ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି। ଆୟକର ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ସେବା କର (GST) ଦେୟ ଯୋଗୁଁ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ନଗଦ ପରିମାଣ ୭୦ ବିଲିୟନ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଚଳିତମାସ ୨୧ ତାରିଖରେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକ ପାଖରେ ଥିବା ନଗଦ ରାଶି ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ଶେଷ ପରଠାରୁ ସର୍ବନିମ୍ନ ସ୍ତରକୁ ଖସି ଆସିଛି।
ଏହି ନଗଦ ଅଭାବ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଋଣ ଦେବାରେ ଅଧିକ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଛି, ଯାହା ବଜାର ସୁଧ ହାରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ତେବେ, ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ କହିବାନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅଭାବ ଅସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ସୁଧାର ହେବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି। ସରକାରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ବଣ୍ଡ୍ରୁ ହେଉଥିବା ଆୟରୁ ଏହି ଅଭାବ ପୂରଣ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ ଜମାର କିଛି ଅଂଶ ନଗଦ ଆକାରରେ ନିଜ ପାଖରେ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଆଇଡିଏଫ୍ସି ଫାଷ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଗୌରା ସେନ ଗୁପ୍ତା କହିଛନ୍ତି ଯେ ଅକ୍ଟୋବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଗାମୀ କିଛି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ନଗଦ ସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଆଶା କରାଯାଉଛି।